Opis ogólny
Nitkowiec podskórny (Filaria medinensis) - Pasożyt dwudomowy rozpowszechniony w Azji, w Ameryce Południowej i w Afryce. Żywicielem pośrednim są skorupiaki – widłonogi z rodzaju Cyclops, a żywicielem ostatecznym – człowiek, małpy, konie, bydło, psy. Zarażenie następuje wskutek spożycia wody zanieczyszczonej zakażonymi widłonogami. Pasożytuje w tkance łącznej skóry i warstwy podskórnej.
Morfologia
Wykazuje dymorfizm płciowy. Samice dorastają do 80-100 cm, a samce do 2 cm długości. Średnica obłego ciała wynosi jedynie 1-1,5 mm.
Objawy
Początkowo na skórze pojawia się wzniesienie, barwy różowawo-sinawej, świądem i pokrzywką skórną. Przez powłoki skóry prześwituje białawy nitkowaty pasożyt. W miejscu wzniesienia rozwija się pęcherz, pojawia się silny ból, miejscowa, a potem ogólna gorączka. Pęcherz pęka, sączy się, a w miejscu pęknięcia widnieje biaława plamka – koniec ciała wydalający larwy. Chorobie towarzyszy eozynofilia. Miejsce przebywania samicy najczęściej ulega zakażeniu bakteryjnemu, co objawia się zropieniem.
Epidemiologia i profilaktyka
Główną przyczyną rozpowszechniania się choroby jest picie nieprzegotowanej wody lub spożywanie surowych glonów zanieczyszczonych zakażonymi skorupiakami. Larwy mogą przetrwać w stanie utajonym w wilgotnej roślinności i w wilgotnej glebie, co zwiększa możliwość zanieczyszczenia żywności, zwłaszcza na terenach zalewowych. Opisane są możliwości przenoszenia larw z tzw. kurzem błotnym na żywność (uprawy) oraz do zbiorników wody konsumpcyjnej.
Profilaktyka polega na utrzymywaniu w prawidłowym stanie technicznym i higienicznym wodociągów oraz zbiorników wody. Wartościowe są filtry przy ujęciach wody i konieczne jest spożywanie wody po uprzednim przegotowaniu.
Cykl rozwojowy
Zakażone
larwami nitkowca oczliki zostają przypadkowo spożyte wraz z wodą przez
człowieka. W przewodzie pokarmowym człowieka larwy zostają uwolnione z
ciała oczlików i migrują do naczyń limfatycznych lub krwionośnych. Wraz
z krwią i limfą przedostają się do tkanki łącznej skóry i strefy
podskórnej. W trakcie wędrówki w układzie chłonnym dojrzewają płciowo.
Samiec zaplemnia samicę wnikając do otworu płciowego samicy.
Zapłodnione jaja w ilości kilku milionów, zgromadzone są w macicy
samicy (po około 11 miesiącach od zakażenia). Samica wydala larwy na
zewnątrz po przebiciu skóry człowieka, najczęściej w czasie kąpieli w
wodzie.